Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 598 |
Düünmek kavramlatrmaktr. Kavramlatrmak ise, birbiriyle ilikili, birbiriyle yakn kelimelerle anlaml bir çerçeve oluturmakla mümkün olabilir. Bir kavram alannda yer alan kelimeler birbirini destekler, takviye eder, anlalr klar. Bu yüzden kelime zayiat kavramlatrmay güçletirir. Kelime deitirmek, bir kelimenin yerine yeni bir kelime koymak düünmeyi, kavramlatrmay kolaylatrmaz, aksine, karmaaya yol açar, düünme zaaf dourur.
Dille, kelimelerle oynamak, Türkiye’de bir zamanlar olaan bir i olarak görülmekle kalnmam, gerekli bir ey olarak kabul edilmitir. Yerleik, yüzlerce yl içinde anlamlar teekkül etmi, kavram çerçeveleri olumu kelimeler yerine anlam alanlar belirsiz yeni kelimeler konularak dil öztürkçeletirilmeye çallmtr.
Dile müdahale anlama müdahaledir. Her kelime bir veya daha çok anlama iaret eder. aret ortadan kaldrlrsa, iaret edilen de ortadan kalkar. aret deitirilirse, iaret edilen de deiir. Yeni iaret bizi her zaman iaret edilmek istenene götürmez/ götürmeyebilir.
Bugün bu kabul edilemez durumun skntlarn her alanda çekiyoruz. Fakat, en bariz olarak eitim ve öretim alannda hissediyoruz.
“Eitim ve öretim” dedik. Bu kelimelerin konuyu ne kadar anlattn ölçecek durumda deiliz. Bugünün kelimeleri ile konutuk. Bir zamanlar “maarif” vard. lgili bakanlk da bu isimle anlrd. Sonra ne oldu da maarif “eitim” oldu?
imdi “maarif”i kaç kii anlar? Hatta “maarifçiler” bu kelimeyi bilir mi? Artk bilinmezler arasna katlan bu kelimenin anlam üzerinde düünmek zorundayz.
Maarif kelimesi dolamdaykan, terbiye, tahsil, talim, tedris, tedrisat gibi kelimeler de kullanmdayd. Bu kavramla ilgili artk eski saylan, kullanmdan dümeye balayan kelimeler ne âlemde?
En önemlisi “eitim” bunlardan hangisinin karldr? “Maarif”in olmad kesin! “Tahsil”in deil, o “öretim”le karlanyor. Geriye kalan kelimelere bakalm. Ya “tedris”? bu kelime de “öretim”le karlanyor, kelime ktlnda! Ne güzel, iki farkl anlama tek kelime! Kelimeleri yok et, zihnini daralt!
Buna ramen “terbiye” kelimesi unutulmad, unutturulamad. Onun yerine uydurulan kelime “eitim”di. Sokakta “eitim-li” fakat “terbiye-siz” çok sayda insann varl bu kelimeyi yaatyor!
imdi maarif yerine de “eitim” kullanlyor! Çünkü “Maarif Vekaleti” oldu “Eitim Bakanl” hem de “millî”! Derin türkçeden s öztürkçeye zorunlu “anayasal” geçi!
Dorusu “maarif”i ne “eitim”, ne de “öretim” karlyor.
Maarif esasen, “marifetler, bilgiler” demek. Anlam, tahsisî olarak kullanlrsa, “tahsille elde edilen bilgi” oluyor. Fakat maarif ayn zamanda kültür kelimesini karlayan bir anlam tar. Büyük Mevlâna’nn olu SultanVeled’in u msra, farkl bir anlamlandrma gerektiriyor:
“D temiz içi pasl olanlara müreccahtr gibi baz maarif söyler”
burada maarifin terbiyevî, eitici ey anlamna kullanldn görüyoruz.
Türkiye “maarif”den eitime geçti. Fakat “Talim ve Terbiye Hey’eti” ne oldu? “Talim ve Terbiye Kurulu!”
te bir kelime daha: Tâlim (taalim)!
Esasna bakarsanz, “öretim ve eitim kurulu” denilmesi gerekiyor. Çünkü kelimeler arkaplandaki anlam zenginlii dikkate alnmadan böyle basitçe (ve hoyratça) deitirilebilir.
“Talim” gerçekten zengin anlaml bir kelime… Bir ii örenmek veya almak için yaplan çalma, yani “mek” demektir talim. Bunun yannda Öretme, belletme anlam var. Yetitirme, ders verme, tedris, öretim anlamna da geliyor. Hat talebesinin örenmek maksadyla yazd yaz da “talim”.
Talimin eskiden halk arasnda en yaygn anlam, “askerî birliklere, harbde vazifelerini yerine getirebilmeleri için tâlimname maddelerinden kendilerine lüzumlu olan eylerin ksmen nazarî, ksmen tatbikî sûrette öretme”, yani imdiki tabirle “askerî eitim”di.
Bütün bunlar kafa kartrc!
Maarif’i kullanrsan, ârif de yaar. Marifet de, irfan da! Yeni dilde “ârif”in karl ne? Ülkede ârif kald m?
Maarif gibi, “marifet” de unutuldu, marifet iltifata tâbi olduundan, “iltifat” da kalmad!
Talim “ilim”le ayn kökten! Ya eitim? O da “emek” masdarndan! Aaç yaken eilir, insan çocukken eilip bükülür! “Terbiye” kelimesinin “Rab”la ilikisini bilen var m peki?
limle ayn kökten “muallim”e hiç girmeyelim. “Öretmen”leri üzmeyelim! Fakat günümüzde öretmenle eitimcinin e anlaml olarak kullanldn, mürebbî karl eitimcinin anlamszlatn unutmayalm.
Kelime çok, hepsini ele almaya bu yaz yetmez. Bir kelimeden de söz etmeden geçemeyeceiz: Tedris/tedrisat!
Ya o ne? “Ders”le ayn kökten. Ders verme, öretme demek…Tedrisat ise öretim!
Hepsi bir tarafa, “eitim” bir tarafa! Bu kadar farkl anlam nasl fukara bir kelimeye yüklenebilir? Yüklense de o kelime bunu tayabilir mi?
Geriye kald müfredat! Bu kelime “program”la birlikte kullanlarak bir süre yaatld. imdi yerine galiba sadece “program” kullanlyor. Yani müfredatsz program devrindeyiz!
Yazar: D. Mehmet Doðan |
23-02-22 |
||
| E mail: maarifinsesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
